| Sadece hayvan gübresi kullanarak meyve bahçesinden ve sebze tarımından yüksek verim alınabilir mi? |
|
Hayvan gübrelerinin yapısında bulunan besin maddesi miktarları kimyasal gübrelere oranla çok azdır. Aşağıda verilen çizelgeden de görülebileceği gibi 1 ton iyi yanmış ve çok kuru sığır gübresinin azot miktarı 10 kg kadar % 33 N Amonyum Nitrat gübresinin azot miktarına eşittir. Ancak, hayvan gübrelerinin yapısında sadece azot bulunmayıp, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve mikro besin elementlerinden demir, bakır, çinko, mangan ve bor’ da bulunmaktadır. Diğer bir ifade ile hayvan gübreleri çok besinli kompoze gübreler gibidir, ancak besin maddesi miktarı ise kimyasal gübrelere oranla çok azdır.
Cinsi
|
100 kg kuru ağırlıkta
|
|
% N
|
% P2O5
|
% K2O
|
% Ca
|
% Mg
|
|
Sığır
|
0.4 – 0.6
|
0.3 – 0.4
|
0.6 – 0.7
|
0.4 – 0.5
|
0.1 – 0.2
|
|
Koyun – Keçi
|
0.6 – 0.9
|
0.4 – 0.6
|
0.7 – 1.0
|
0.5 – 0.6
|
0.2 – 0.3
|
|
Tavuk
|
2.0 – 3.0
|
1.5 – 2.5
|
2.0 – 3.0
|
0.5 – 1.5
|
0.2 – 0.3
|
Hayvan gübrelerinin esas kullanım amacı bitkilerin besin elementi ihtiyacını karşılamak için olmayıp toprağın fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerini düzeltmek içindir. Hayvan gübreleri toprakların su tutma ve havalanma özelliğini dengeye getirir. Ayrıca toprakların besin maddesi tutma kapasitesini yükseltir.
Özetle, yukarıda verilen açıklamalardan da anlaşılabileceği gibi tek başına hayvan gübresi kullanılması yüksek ürün elde etmeye yetmez, yanında mutlaka toprak analizine dayalı olarak kimyasal gübre kullanmak gerekir.
|
|
 |
| Pamuk tarlamda sulama yaptıktan sonra kuruyan toprak yüzeyinde beyazlaşma meydana geliyor. Bu nedir ve zararı var mıdır? |
|
Çeşitli tarlalarda aşırı ve hatalı sulamadan sonra toprak yüzeyinde beyazlaşmalar görülmektedir. Bu durumun adı, “toprakta tuzlanma” olayıdır. Pamuk tarlalarında tuzlanmayı önlemenin birinci yolu, pamuğun gelişme döneminde ihtiyaç duyduğu suyu, miktarını artırmadan 3-5 seferde vermektir. Gölleme şeklinde ve az sayıda yapılan sulamalarda, toprağın 1-1,5 m. kadar derinliğine su inmektedir. Toprağın o derinliğinde bulunan tuzlar, sulama suyunda eriyerek buharlaşma ile birlikte toprak yüzeyine çıkmaktadır. Tuzlanmanın olduğu yörelerde sırta ekim yapmak daha yararlıdır. Ayrıca, potasyumlu gübreler tuzluluğun etkisini azaltabilmektedirler. Bu nedenle hafif tuzlanma olan yörelerde potasyumlu gübre kullanmak fayda sağlayacaktır.
Normal olarak sulama suyunun kalitesi iyi ve tuzluluğu az veya yok ise sık sulama yapmak sureti ile toprakta tuzlanma oluşmaz. Toprakta tuzlanma meydana gelmiş ise en yakın tarımsal araştırma enstitüsüne ve ziraat fakültesine müracaat etmek sureti ile toprak tuzluluğunu azaltıcı uygulamalar ile toprak ıslahı yapmak gerekebilir.
Tuzlanmanın bir nedeni de suyun kıt olduğu dönemde drenaj sularının kullanılmasıdır. Drenaj kanallarında bulunan suyun sulama suyu olarak kesinlikle kullanılmaması gerekmektedir.
|
|
|
| Aşırı yağışlardan sonra buğday veya diğer bitkilerin yetiştirildiği tarlalarda göllenme ve bitkilerde sararma meydana gelmektedir. Bu sararmalar düzeltilebilir mi? |
|
Ağır yapılı (killi) tarla toprağı şayet tesviye edilmezse aşırı yağışlardan sonra su birikmelerinin yaşanması doğaldır. Dolayısıyla tesviyeye önem veriniz. Bununla birlikte tarlanın eğimine paralel olarak toprağın bünyesine (kil miktarına) ve yetiştireceğiniz bitkinin özellikle kılcal kök derinliğine göre drenaj kanalı açıp su birikmesini önleyebilirsiniz. Aksi takdirde su altında kalan kısımlardaki bitki kökleri hava (oksijen) alamaz. Tabiatıyla, kökleri oksijen alamayan bitkiler sararmaya başlar. Su birikmesi özellikle nitrat azotu gibi besin elementlerinin topraktan yıkanarak bitkinin kök bölgesinden uzaklaşmasına neden olur. Benzer durum meyve ağaçlarında (şeftali, bağ, turunçgiller) ilkbahar aylarında sürgün ucundaki yaprakların sararması ile de ortaya çıkar. Bu sararma suyun drenajla akıtılmasından sonra düzelir. Özellikle aşırı yağışlı geçen yıllarda bu olay çok sık görülür. Su göllenmesi kısa süreli olmuş ise (5-10 gün), göllenme çekilince bu kısımlardaki bitkilere yapraktan gübre vermek sureti ile gelişmelerini teşvik etmek gerekir.
|
|
|
| Sulamadan sonra toprak kurumaya başladığında toprakta çatlamalar meydana geliyor. Bu olayın sebebi nedir ve bir zararı var mıdır? |
|
Toprakta çatlamanın sebebi topraktaki kil mineralinin cinsi ve miktarı ile ilgilidir. Çatlayan topraklarda 2:1 molekül yapısında olan kil cinsinden montmorillonit kili bulunmaktadır. Sulama sonrasında veya yağış olunca kil paketleri arasına su molekülleri girer ve kil şişer, hava ısınınca veya sulama yapılmayınca kilin paketleri arasındaki su buharlaşır. Dolayısıyla şişmiş kilde çatlamalar meydana gelir. Bu tip killere şişen kil minerali adı verilir. Toprağın şişen kil miktarı yüzdesi yüksekse çatlaklar büyük ve derin olur. Tarlada veya bahçede bitki varsa çatlama ile birlikte kılcal köklerde kopmalar meydana gelir. Bu ise bitkinin topraktan suyu almasını engeller.
|
|
|
| 10 yaşındaki kiraz bahçemde damla sulama sistemi ile gübreleme yapıyorum. Kiraz hasadından sonra sulamaya devam ediyorum. Bu dönemde gübreleme yapmam gerekir mi? |
|
Yaprağını döken meyve türlerinde hasatla başlayıp yaprak dökülmesinden bir ay öncesine kadar uzanan dönemde yapılan sulama ürün verimliliği açısından büyük öneme sahiptir. Sürgünlerin kışa dayanıklı girmesi, yeni meydana gelecek sürgünlerde meyve gözü adedinin artması ve tutumunun yüksek olması için ağaçların bu dönemde fosfor, potasyum, çinko ve bor ile gübrelenmesinde yarar vardır. 10 yaşındaki kiraz ağacı için, içinde fosfor ve potasyum bulunan MKP (Mono Potasyum Fosfat) gübresinden ağaç başına 100-150 g, Çinko Sülfat'tan 25 g ve Borik Asit’ten 10-15 g vermeniz yeterli olur. Ağaç başına verilmesi gereken miktar ile ağaç adedini çarparak bahçeye verilmesi gereken toplam gübreyi hesaplayabilirsiniz. Bahçenin ihtiyacı olan gübreyi hasattan sonra yapacağınız sulama adedine bölerek, her sulamada eşit miktarda gübre vermek suretiyle uygulayabilirsiniz. Bunun yerine 100 litre suda 500-750 g MKP + 100 g Çinko Sülfat + 50 g Borik Asit + Yapıştırıcı katarak 10-15 gün ara ile yapraktan gübreleme de yapabilirsiniz.
|
|
|
| Toprak analizi yaptırmadan bitkiye bakarak gübreye ihtiyacı olup olmadığını anlayabilir miyiz? |
|
En doğrusu toprak analizine göre gübre kullanmaktır. Ancak uzman bir kişi bitkinin gelişmesine, bitkinin yapraklarının rengine ve iriliğine bakarak hangi besin elementinin az olduğunu anlayabilir. Örneğin tek yıllık bitkilerde zayıf (cılız) bir gelişme, yapraklar normale oranla daha küçük ve daha ince yapılı olması ve özellikle eski alt yapraklarda sararma, bitkinin azotlu gübreye ihtiyaç duyduğunu gösterir. Çok yıllık meyve ağaçlarında ise sürgünün dip kısmında sararmış yapraklar görülüyorsa azot eksikliği var demektir. Aynı yapraklarda, özellikle yaprakların alt yüzleri mavimsi-yeşil, mavimsi-mor renkteyse, bu fosfor eksikliğine işaret eder. İster tek yıllık, ister çok yıllık bitki olsun, yaprak ucundan başlayıp yaprak kıyılarında önce açık yeşil, sonra yeşilimsi-sarı renge çalan bir sararma yaprak kıyısından yaprağın orta damarına doğru ilerliyorsa, bu potasyum noksanlığına işaret eder. Bu konuda bazı bitkilere ait renkli resimleri web sitemizin “Çiftçi Dostu” bölümünde bulabilirsiniz.
|
|
|
| Gübrelerin etki süresi ne kadardır? |
|
Toprağa uygulanan gübrelerdeki bitki besin elementleri hatalı sulama ve aşırı yağışlarla topraktan yıkanarak bitki kök bölgesinden uzaklaşmadığı ve topraktaki diğer besin elementleri ile kimyasal bileşik meydana getirmediği sürece elverişli halde kalırlar. Bazı durumlarda bitki besin elementleri toprak kolloidleri (kil, humus gibi) tarafından tutularak geçici olarak alınamaz duruma geçebilirler.
|
|
|
| Topraktan havaya azot kaybı olur mu? |
|
Toprak içine karıştırılmadan uygulanan azotlu gübrelerden özellikle Amonyum Sülfat ve Üre gübresinden amonyak gazı halinde azot kaybı olur. Bunun yanında toprak şartlarına bağlı olarak topraktaki bakteriler tarafından (denitrifikasyon bakterileri) enzimatik reaksiyon sonucu azot gazları (N2O – NO – N2) atmosfere geçerek azot kaybı meydana gelebilir.
|
|
|
| Gübreler toprağı tuzlandırır mı? |
|
Gübreler kimyasal olarak bir tuz yapısındadır. Ancak her gübrenin tuzluluk etkisi birbirinden farklıdır. Ülkemizde kullanılmayan Sodyum Nitrat (NaNO3) gübresinin tuzluluk etkisi 100 kabul edilerek diğer gübrelerin tuzluluk etkileri (E.C) bu değere göre sınıflandırılır. Ülkemizde kullanılan gübrelerden Amonyum Sülfat gübresi (üreticilerin şeker gübre diye tanımladığı) tuzluluk etkisi en yüksek olan gübredir. Bu nedenle genellikle damla sulama sistemi ile kullanılması fazla önerilmez. Ancak hiçbir gübre toprakta bitki yetişmeyecek düzeyde tuzluluk etkisine sahip değildir ve toprakta tuzlanma meydana getirmez.
|
|
|
| Bitkiler sadece yapraktan gübreleme ile beslenebilir mi? |
|
Bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin elementlerinin tamamı yapraktan uygulanmak sureti ile bitkilerden yeterli ürün almak mümkün değildir. Gübreyi toprağa uyguladığımızda çeşitli nedenlerle bitki kökleri ile alınamıyorsa, toprağa uygulanacak miktar çok az ise (dekara 100-500 g gibi), gübreyi toprağa uyguladıktan sonra yağmur yağmıyor veya sulama yapılmıyorsa, bitkide gözlenen element noksanlıkları yapraktan uygulama sureti ile giderilebilir.
|
|
|
